Konu: BIOS Nedir? Ne İşe Yarar?

[ArMaNi]

BIOS Nedir? Ne İşe Yarar?

PC’nin en gizemli bölümlerinden birisi: BIOS. PC’nizin kalbi, olmazsaolmazı. Nedir BIOS? Nedir onu özel kılan? İşte size detaylarla BIOS veayarları.
Bir çok bilgisayar kullanıcısının hakkında mutlaka bir şeyler duyduğu,fakat ne olduğunu tam olarak bilmediği, kendi yapısında barındırdığıbirkaç ayar dışındaki diğer ayarların ne anlama geldiğini bilmediği,PC’mizin arka planında çalışan ufacık bir “işletim sistemi” var: BIOS.
BIOS, PC’mizin çalışması için gereken temel bir yapı olmakla birlikte,donanımların birbileri arasındaki bağı kuran ve onların çalışmasınaolanak tanıyan ufak bir işletim sistemidir. İster yeni bir kullanıcıolun, ister eski bir kullanıcı olun, bu vakitten sonra artık BIOS ileistemeseniz de haşır neşir olmalısınız.
Peki, BIOS Nedir? Ne işe yarar? Yapısında buluna ayarların fonksiyonu nedir? Teker teker bu sorularınızı cevaplıyoruz.
BIOS Nedir? Ne İşe Yarar?
"Basic Input/Output System" (Temel Giriş/Çıkış Sistemi) kelimelerininbaş harflerinin birleşmesinden meydana gelen BIOS, PC’nizin çalışmasıiçin gereken temel işletim sistemi olarak özetlenebilir. Sadeceokunabilir bellek (ROM) üzerine yazılmış bir yazılım olan BIOS,anakartınızın özelliklerini yönetebilmeniz/ kullanabilmeniz, diğerdonanımlar arasında bir bağ kurması için görev yapar. Daha kaba birifadeyle, bilgisayarınız açılırken genelde “Press DEL to Enter SETUP”ifadesine hitaben DEL tuşuna basarak girdiğiniz yazılımsal bölümdür.
BIOS'a girdiğiniz zaman karşılaştığınız genel görünüş.
“Sadece Okunabilir Bellek” üzerinde olmasından dolayı, BIOS buradakalıcıdır. Kalıcı olmasının bir sebebi ise, her defasında PC’niziaçtığınızda BIOS’un işlem yapmasıdır. PC’nizin açılmasında görevalmakla birlikte, işletim sisteminiz ile diğer donanımlarınız arasındabir bağ kurmaya olanak sağlar. Örneğin, anakartınız üzerinde olandonanımların listesini işletim sistemine BIOS verir. BIOS ile anakartile sunulan özellikleri değiştirebildiğimiz gibi, sistemin daha iyiçalışması, uyumsuzlukları gidermek için bir takım ayarlamalaryapılabilir. Örneğin, entegre olarak ses kartı taşıyan anakartınBIOS’una girerek ses özelliğini iptal ettiğimizde işletim sistemi artıkbu ses kartını algılayamayacaktır. Biraz önce de bahsettiğimiz gibiBIOS, bir yazılım olduğundan, anakartın dengeli + performanslıçalışması için kullanıcılara ayar yapma olanağı sunuyor.

BIOS, sadece okunabilir bellek tipi olan EEPROM üzerine kaydedilir.
BIOS’u şöyle özetlersek sanırım akıllarda daha kalıcı olacak: “BIOS,anakartınızın özelliklerini belirleyen/değiştirebilen ve üzerine takılıolan donanımların çalışması için gereken parametreleri kullandığınızişletim sistemine aktaran minik bir işletim sistemidir.”
BIOS’lar ufak işletim sistemi gibidir dedik ya, farklı farklımarkaların ürettikleri farklı BIOS’lar var. Bunlar AWARD, AMI vePhoenix BIOS. Phoenix BIOS ile AWARD BIOS birleşerek, bazı anakartlardaikisinin ortak ürünü olan BIOS’lardan kullanılmaya başlandı.
BIOS ile Diğer Donanımlar Arasındaki İlişki
BIOS’un minik bir işletim sistemini öğrendikten sonra, diğer donanımlarile arasındaki bağa biraz daha yakından bakarsak, bu konuyu biraz dahapekiştirmiş olacağız.
BIOS’un görevlerini kategorize etmek mümkün:

 * Anakartın üzerine takılı olan donanımların çalışması için gereken parametreleri ve adresleri tayin etmek.
 * Anakart tarafından desteklenen özellikleri kapatmak/açmak ve bu özelliklerin değerlerini değiştirmek/gözlemlemek.

BIOS, üzerine takılı olan donanımların çalışma adreslerinikullandığınız işletim sistemine bildirerek onların doğru düzgünçalışmasına olanak tanıyor. Normal şartlarda BIOS, aygıtların çalışmaadreslerini biraz cömert davranarak işletim sistemine yaptırmayı uygungörüyor. Ama bu her zaman işleyen bir yöntem değil. Kalabalık ekdonanıma sahip bir sistemde, bazı donanımların “çalışma adresleri”,kullandığınız işletim sistemi tarafından aynı atanınca, çakışmadediğimiz olay ortaya çıkıyor. Donanımlar kendi aralarında, “burasıbenim, şurası senin” gibi kavga ederler ara sıra. Çoğu zaman, aynı“çalışma adresine” sahip donanımlar kendi aralarında bu yeri paylaşaraksorun çıkartmazken, bazılar ise inatçılık eder ve “yok arkadaş burasıilla benim; sen git başka yere yerleş” şeklinde uyumsuzluk çıkarabilir.Bu sayede iki donanım da birbirine küser ve ikisi de çalışmaz. Ama,BIOS’a girip, aygıtların kullanması gerektiği çalışma adreslerini(IRQ,DMA vs.) kendiniz belirlediğinizde bütün her şey kuzu kuzuçalışmasına devam eder.

Anakarta takılı olan aygıtların kullandığı adresler BIOS tarafından gösteriliyor.
Diğer taraftan, örneğin, anakartın açılışta ilk olarak hangi aygıtı(HDD, Floppy, SCSI) kullanmasını istiyorsanız, bunu BIOS’danhalledebilmeniz mümkün. İşte bu örnekte olduğu gibi, anakartınızındesteklediği özelliklerini bu şekilde kullanabiliyorsunuz /değiştirebiliyorsunuz.
CMOS Nedir?
BIOS bir yazılımdır ve sadece okunabilir bellek üzerindedir. Sadeceokunabilir olduğu için BIOS üzerinde yaptığımız değişikliklerin biryere kaydedilmesi gerekiyor. BIOS’da ayarları değiştirdiğimizde buayarlar CMOS(Complimentary Metal Oxide Semiconductor) denilen birbellek çeşidine kaydedilir. Bilgilerin burada tutulması için bir pilile CMOS sürekli beslenir ve kaydettiğimiz ayarların burada süreklikalmasını sağlarız.

BIOS çipi ve değiştirdiğiniz ayarları saklamak için kullanılan pil yan yana.
Sistem açıldığında, CMOS’da bizim ayarladığımız ayarları okur. BIOS’dabir takım ayarlar yaptıktan sonra sistem açılmazsa kullanıcılara“CMOS’u sıfırlayın” diye öneri getiririz. CMOS’u sıfırlamanın bir diğeranlamı, BIOS ayarlarını orijinaline döndürmektir.
Kaydettiğiniz ayarlar bir süre sonra kayboluyor ise ve sık sık CMOSChecksum error hatası alıyorsanız, anakartınızın üzerinde bulunan pilideğiştirmeniz gerekiyor. Bu da sorununuz çözmezse, CMOS yongasıbozulmuş demektir.

[ahmet67]

Bilgi ve paylaşım için tşkkrler armani

[Yargıç]

bilgi paylasimin icin tskrler kardes.

[efsane]

hay ALLAH senden ve tüm bilgileri paylaşan diğer arkadaşlardan razı olsun emeginize saglık, hani bu bıos şu büyük şehirlerdeki sinemalarda koltuk gösteren görevliye benziyor dimi? birde benim bir sorum olacaktı elk.ler kesildigi veya fişi prizden çekip daha sonra tekrar pcyi çalıştırıyorum ama yeniden saat ayarı istiyor bunun sebebi ne olabilir bu bahsettiginiz pille alakası varmı. tekrar teşekkür ederim.