KARADENİZ’DE KADIN OLMAK
Yaylalardan acı ve parlak yeşil, kara-gri ve dalgalarla köpük köpük denize akıyor. Denize paralel yığılmış dağların arasından kendine dar yollar açmış sular sık- sık yolları kesiyor. Karadeniz'in çalışkan kadınları; keskin toplumsal çelişkilerden kaynaklanan hoyrat bir iklimin yıprattığı kadınlar… Zordur Karadeniz’de kadın olmak…
Her işin zorlukları vardır mutlaka ama karadenizde kadın olmak kadar zor bir durum yoktur. Karadeniz kadını hem erkek gibi yetişir, hem de örf ve adetlerini fazlasıyla korur. Namusuna düşkündür, arlıdır ve başarılıdır.
Her başarılı erkeğin arkasında bir kadın vardır sözü bizden gelir herhalde. İçine o kadar kapalı değildir, fikirlere açıktır ve özgüvenleri vardır. Bu 7 ‘den 70’ e böyledir. Çocuk büyüdükçe özellikle kadınlara evin, ailenin bütün yükü, sorumluluğu verilir. Hem bahçe işi, hem tarla işi, hem tarlada çay toplama işi... Çayelili tanıdığım ve sevdiğim büyüklerimin anlattığına göre eskiden daha zormuş çay toplamak, özellikle taşımak işin en zor kısmıymış kendileri taşıdıkları için ama şimdi teleferikler var. Her alanda olduğu gibi makineler kolaylaştırıyor hayatımızı ama eski tadı olmuyor galiba. O kadar işin içinde eğleneceye vakit hemen yaratmaları ileri zekaları sayesinde. Çay toplamanın en büyük zevklerinden biri de atma türkü:
atma turki atarum
yureguni yakarum
eski çaruklarumi
boğazuna takarum,
dağlarun arasuna görüniyi araklı
bu sene çay işine meraklıyım
çay toplarım ac kaldı
kiyina mezar kaldi
sabret sevduğum sabret
kavuşucaz az kaldi
gibi değişik şekilerde atma türküyle eğlenirlermiş. İnek besleyerek ahır işini yapar, inek sağar, sütten peynir, yağ yaparak ev ekonomisine katkıda bulunurlar. Misafir ağırlama, yemek yapma ve bütün ev işleri kadının üstündedir. Kardeşleri ya da büyüğü ile ( babaanne, dede vb ) yaşadığından onlara bakma, onları idare etmek de kadınlara aittir. Evin bir eksiği olduğunda bir erkeğin yapacağı - örn lamba takmak, musluk tamiri, odun kesme vb- birçok işi yapabilecek gibi büyütülür, yetiştirilir. Hem elinde hamur yoğurmayı, hem de haksızlıklarla karşılaştığında silah kullanmayı bilir. Özgür yaşar, tok büyür ve ailesine, erine sahip çıkar, laf getirtmez. Gösterdikleri hayat mücadelesinde hep galip gelmiştir, medeni cesaretleri hep ön planda olmuştur. Ne istediklerini bilirler, onurlu ve gururludurlar. Günümüzde iki kardeş bile anlaşamazken karadeniz kadını aynı çatı altında 3 kuşak yaşamıştır. Gelin-kaynana, hatta kaynananın da kaynanasının aynı evde hayatlarını sürdürmeleri otoritenin sağlamlığını göstermektedir.
Bölgemizde en büyük sorumlulukları kadınlar üstlenmiştir. Sosyal ve ekonomik düzeni sağlayan en büyük etkendir karadeniz kadını. Öyle emin, öyle gururludur ki; hayalleri de büyük olur. İnanır yapacaklarına, azmeder ve yapar. Kaderini kendi belirler. Küçük kasabalarda geniş düşünceler fazla bulamazsınız ama her şeye rağmen geniş düşünür Karadeniz kadını.
En büyük zorlukları ailenin hem erkeği hem kadını olmaktır. Kimilerinin eşleri, erkek kardeşleri, ağabeyleri yani genç ve bilekleri güçlü insanlar her gün sabahtan akşama kadar kahvehanelerde
“at üçü ver beşi”, “benden delikanlıya çay ver”, “Galatasaray -Fener maçı”, “Rize Trabzon’u nasıl yendi” maç muhabbetleri, tavla okey, kahve sporlarının yanısıra, açılan sınır kapısının da bol sohbetleri yer alır. Düşünecekleri veya yapacakları birçok iş ve güzellikler varken hayat mücadelelerini böyle geçirirler. Karadeniz’e Rusya’dan yapılabilecek ihracatları konuşsalar şimdi durum çok farklı olabilirdi. Bir araya gelip, sahip oldukları bilgileri, birikimleri, deneyimleri geliştirmek istedikleri alanları belirleseler hedeflerinin çok daha büyük olduğunun farkında olurlar.
Sevgi Şahin (alıntı)
